Mang con đi ra ngoài phố, công viên hay đến lớp học, không ít lần phụ huynh nhận được ánh mắt trách móc từ người xung quanh khi trẻ chạy nhảy không ngơi, khó kiểm soát, hay trèo trụi. Câu nói thường nghe nhất là: “Con nhà nó hư quá, chắc tại gia đình nuông chiều quá đấy!”
Nhưng thực tế, trẻ tăng động có thực sự do lỗi của cách dạy con? Tại Bông Lúa Vàng, chúng tôi gặp rất nhiều ông bố bà mẹ đầy ám ảnh và tội lỗi vì tin vào định kiến đó. Hãy cùng khoa học chứng minh sự thật để bảo vệ tâm thế vững vàng cho cả cha mẹ và con.
1. Tăng động giảm chú ý (ADHD): Không phải do nuôi dạy, là do thần kinh
Điều đầu tiên và quan trọng nhất mà ba mẹ cần nắm chắc: Tăng động giảm chú ý (ADHD) là một rối loạn phát triển thần kinh, hoàn toàn không phải do cách nuôi dạy hay sự nuông chiều của gia đình.
Sự “nuông chiều” có thể khiến một trẻ bình thường trở nên hư, cãi lại, không chịu nghe lời. Nhưng nó không thể tạo ra các triệu chứng cốt lõi của ADHD như: thiếu hụt chất dẫn truyền thần kinh ở não bộ gây ra khó khăn trong việc kiểm soát sự chú ý và vận động.
Coi ADHD là do “hư” là một sai lầm tai hại. Nó khiến phụ huynh dùng các biện pháp kỷ luật nghiêm khắc, mắng mỏn để “uốn nắn” con, trong khi thực tế trẻ không thể kiểm soát hành vi của mình dù có muốn. Điều này chỉ làm trẻ trở nên tổn thương, tự ti và tình trạng hành vi càng tồi tệ hơn.
2. Nhận diện 3 nhóm triệu chứng điển hình
Để phân biệt được trẻ “hiếu động” bình thường và trẻ có dấu hiệu tăng động cần can thiệp, hãy quan sát kỹ 3 nhóm biểu hiện chính sau:
- Khó tập trung:
- Trẻ dễ bị phân tâm bởi những kích thích nhỏ nhất (tiếng động, hình ảnh).
- Thường xuyên quên mất đồ dùng, quên lời dặn dò.
- Khó duy trì sự chú ý vào việc chơi game hay học tập (trừ khi trẻ cực kỳ yêu thích).
- Dường như không nghe khi được nói chuyện trực tiếp.
- Tăng vận động:
- Cứ như thể có chiếc “động cơ” gắn trong người, trẻ luôn cựa quậy, tay chân không yên.
- Khó ngồi yên một chỗ trong thời gian dài (ví dụ: ở bàn ăn, trong giờ học).
- Chạy nhảy, leo trèo hoặc trèo lên đồ vật trong những hoàn cảnh không phù hợp.
- Nói nhiều liên tục, ồn ào.
- Bốc đồng:
- Hỏi chưa hết câu đã vội trả lời.
- Không thể chờ đến lượt mình khi chơi.
- Thường xuyên ngắt lời người khác.
- Hành động mà không suy nghĩ đến hậu quả (dạo đường, làm vỡ đồ…).
3. Hậu quả khi can thiệp sai cách
Nếu nhầm tưởng ADHD là do “tật” hoặc do “hư”, phụ huynh thường không cho trẻ đi khám chuyên môn mà cố gắng dạy dỗ tại nhà. Điều này dẫn đến:
- Trẻ bị kỳ vọng sai lệch: Ba mẹ nghĩ con “biết sai mà vẫn làm”, nên mắng mỏt nhiều.
- Trẻ mất tự tin: Trẻ cảm thấy mình luôn sai sai, không ai hiểu mình, dẫn đến trầm cảm hoặc các rối loạn lo âu kèm theo.
- Khả năng học tập sụt giảm nghiêm trọng do không được hỗ trợ các kỹ năng tập trung.
4. Can thiệp đúng cách: Chìa khóa giúp trẻ tự chủ
Tăng động không thể “triệt để chữa khỏi” giống như cảm cúm, nhưng can thiệp đúng giúp trẻ học cách sống chung và phát huy tối đa tiềm năng của mình.
Một lộ trình can thiệp chuẩn chỉnh tại các đơn vị uy tín như Bông Lúa Vàng sẽ tập trung vào:
- Điều chỉnh hành vi: Giúp trẻ nhận diện hành vi của bản thân và tự kiểm soát (ví dụ: học cách giơ tay phát biểu, học cách chờ đợi).
- Tăng khả năng tập trung: Thông qua các trò chơi chức năng và bài tập cảm giác, giúp não bộ trẻ cải thiện sự chú ý.
- Hỗ trợ hòa nhập: Giúp trẻ hiểu các quy tắc xã hội, hòa nhập tốt hơn với bạn bè tại trường lớp, tránh bị cô lập.
Khi trẻ được hiểu và hỗ trợ đúng cách, năng khiếu bẩm sinh của trẻ (thường là sự sáng tạo, nhạy bén và năng lượng dồi dào) sẽ bùng nổ thay vì trở thành rào cản.
Kết luận
Ba mẹ thân mến, nếu con bạn có những dấu hiệu tăng động, xin đừng tự trách mình hay nghe theo những phán xét phiến diện. Đó không phải lỗi của con, cũng không phải lỗi của cách dạy con của bạn.
Hãy tin vào trực giác của mình và tìm kiếm sự giúp đỡ từ các chuyên gia. Bông Lúa Vàng tại Thành phố Hồ Chí Minh luôn sẵn sàng lắng nghe, đánh giá và thiết kế các chương trình can thiệp cá nhân hóa, giúp con tìm lại sự cân bằng và tự tin trong mỗi bước đi.
Đừng để định kiến làm lu mờ tương lai của con. Liên hệ ngay với Bông Lúa Vàng để được tư vấn miễn phí!
