Làm cha mẹ của một trẻ có nhu cầu đặc biệt (chậm nói, tự kỷ, tăng động…) là một hành trình đầy thử thách đòi hỏi sự kiên nhẫn và hy sinh không ngừng nghỉ. Có những gia đình đầu tư rất nhiều tâm huyết, tiền bạc và thời gian đưa con đi trị liệu khắp nơi, nhưng kết quả thu về lại không như ý muốn.
Tại sao có sự chênh lệch này? Tại sao có trẻ tiến bộ thần tốc trong khi có trẻ lại dậm chân tại chỗ? Theo kinh nghiệm thực tế tại Bông Lúa Vàng, thường không phải do trẻ không có khả năng học, mà do phương pháp tiếp cận có những sai lầm tai hại.
Dưới đây là 3 sai lầm phổ biến nhất khiến quá trình can thiệp trở nên kém hiệu quả mà phụ huynh cần tuyệt đối tránh.
1. Can thiệp muộn: Mất đi “giai đoạn vàng”
Đây là sai lầm đau lòng nhất nhưng cũng phổ biến nhất.
Nhiều gia đình vì tâm lý sợ con bị “dán nhãn”, tin vào các quan niệm dân gian “tháng 7 tháng 8 mới biết nói, chậm 1 năm không sao”, hoặc do chủ quan thấy con chỉ đang “ít nói” chứ vẫn khỏe mạnh đã chậm trễ trong việc tìm kiếm sự trợ giúp chuyên môn.
Tại sao can thiệp muộn là sai lầm lớn?
- Mất tính dẻo não bộ: Khả năng tái tạo và kết nối các nơ-ron thần kinh ở trẻ giảm dần theo tuổi tác. Can thiệp ở tuổi 3 sẽ nhanh và hiệu quả hơn gấp nhiều lần so với can thiệp ở tuổi 6 hay 7.
- Hành vi đã trở thành thói quen: Càng để lâu, các hành vi không phù hợp (tự kích thích, khóc thét để đòi hỏi, ngại giao tiếp) càng ăn sâu vào tiềm thức và trở thành thói quen cố hữu. Việc “cắt đứt” một thói quen lâu năm luôn khó khăn hơn nhiều so với việc hình thành một kỹ năng mới.
Hãy nhớ: Can thiệp càng sớm, chi phí càng thấp và hiệu quả càng cao.
2. Thay đổi trung tâm liên tục: Tác phong “nhảy việc” cho con
“Nơi này không thấy con nói, đổi sang nơi khác xem sao”, “Người quen bảo chỗ kia tốt hơn”… Đây là tâm lý của không ít phụ huynh khi quá nôn nóng thấy con chưa tiến bộ.
Việc thay đổi trung tâm liên tục (chỉ sau 1-2 tháng) là một sai lầm nghiêm trọng khiến can thiệp kém hiệu quả vì:
- Mất thời gian làm quen: Khi đến một môi trường mới, trẻ cần thời gian để xây dựng lòng tin với chuyên gia, quen với không gian và phương pháp. Thời gian “làm quen” này đôi khi chiếm đến 30-40% quỹ thời gian can thiệp. Nếu cứ chuyển liên tục, con mãi chỉ dừng ở bước “làm quen”.
- Đứt gãy lộ trình: Mỗi trung tâm có một trường phái và phương pháp tiếp cận riêng. Khi thay đổi liên tục, trẻ bị “tác động” bởi nhiều luồng thông tin khác nhau, gây rối loạn và khiến kỹ năng không được củng cố.
- Chuyên gia không hiểu sâu: Muốn giúp một trẻ đặc biệt, chuyên gia cần thời gian dài để thấu hiểu tính cách, ưu/nhược điểm sâu xa của trẻ. Đổi người liên tục đồng nghĩa với việc con phải liên tục “kể lại cuộc đời” mình từ đầu.
Chỉ nên thay đổi trung tâm khi lộ trình thực sự không phù hợp và sau khi đã thảo luận kỹ lưỡng với chuyên gia hiện tại.
3. Thiếu đồng hành của gia đình: “Ném” con cho trung tâm
Nhiều phụ huynh lầm tưởng rằng can thiệp là trách nhiệm của trung tâm. Họ trả tiền, đưa con đến lớp 1-2 tiếng mỗi ngày, và khi đón con về thì coi như “nhiệm vụ hoàn thành”.
Đây là tư duy sai lầm khiến can thiệp kém hiệu quả nhất, vì:
- Can thiệp cần tính liên tục: Trẻ có thể làm tốt bài tập ở trung tâm dưới sự hướng dẫn của chuyên gia, nhưng nếu về nhà môi trường không hỗ trợ (ông bà nuông chiều, bố mẹ bận rộn bỏ mặc), trẻ sẽ “học lách” và quay về nếp cũ.
- Trung tâm là nơi mô phỏng, nhà mới là thực tế: Mục đích cuối cùng của can thiệp là hòa nhập. Nếu kỹ năng không được áp dụng trong đời sống hàng ngày (ăn, uống, ngủ, chơi), thì đó chỉ là kỹ năng “học vẹt” vô nghĩa.
- Trẻ cảm thấy bị bỏ rơi: Khi không thấy sự quan tâm và tham gia của ba mẹ trong bài tập, trẻ sẽ mất động lực học hỏi.
Tại Bông Lúa Vàng, chúng tôi luôn khẳng định: “Phụ huynh là người trị liệu quan trọng nhất”.
Kết luận: Can thiệp là hành trình marathon, không phải chạy nước rút
Phụ huynh thân mến, không có con nào giống con nào, và không có hành trình can thiệp nào là con đường trải hoa hồng. Sẽ có những lúc bế tắc, những lúc thụt lùi. Nhưng điều quyết định thành bại không nằm ở tốc độ, mà nằm ở sự kiên nhẫn và nhất quán.
Hãy tin tưởng vào lộ trình đã vạch ra, tránh xa các sai lầm nêu trên và kiên định đồng hành cùng con. Đừng để sự nôn nóng làm mất đi cơ hội của trẻ. Nếu bạn đang cảm thấy loay hoay, không biết mình đang đi đúng hướng hay không, hãy liên hệ ngay với Bông Lúa Vàng. Chúng tôi sẵn sàng lắng nghe, đánh giá lại lộ trình và cùng gia đình tìm ra giải pháp tốt nhất.
Đừng để sai lầm làm chậm bước tiến của con. Kết nối ngay với Bông Lúa Vàng để được tư vấn chi tiết!
